Energiegemeenschap: toetreden, oprichten, beheren

Een energiegemeenschap brengt burgers, bedrijven of lokale overheden samen om hun eigen energie te produceren, te delen en te verbruiken. Het is een rechtspersoon, meestal een vzw of een coöperatie, waartoe u vrijwillig toetreedt. Energiedelen is administratief, niet fysiek: de distributienetbeheerder (DNB) wijst elk lid per kwartier een deel van de lokale productie toe volgens een verdeelsleutel. Men spreekt van collectief zelfverbruik. U behoudt uw leverancier, die het deel van uw verbruik factureert dat het delen niet dekt.

Het juridische kader vloeit voort uit twee Europese richtlijnen. De hernieuwbare-energiegemeenschap (CER) betreft uitsluitend hernieuwbare energie, warmte inbegrepen, en vereist nabijheid; de burgerenergiegemeenschap (CEC) aanvaardt alle bronnen, maar is beperkt tot elektriciteit en vereist geen nabijheid. In beide gevallen ligt de daadwerkelijke zeggenschap bij de leden en is winst niet het primaire doel. In België legt elk gewest zijn eigen regels vast, en de lokale energiegemeenschap (CEL) is specifiek voor Brussel. De drie statuten worden vergeleken in “Energiegemeenschappen in België: CER, CEC, CEL”. In Wallonië zijn er twee ingangen:

• U wilt toetreden tot een gemeenschap. Zonnepanelen hoeft u niet te plaatsen: de enige vereiste uitrusting is een digitale meter, en bij een CER moet uw leveringspunt binnen de perimeter liggen. Het openbare register van deelacties van OptimCE, de SPW-facilitator Energiegemeenschappen en Énergie commune helpen u een open deelactie te vinden. Lees vóór u tekent de deelovereenkomst: interne prijs, verdeelsleutel, uittredingsvoorwaarden. De gids “Toetreden tot een energiegemeenschap in Wallonië” overloopt die controles.
• U bent projectdrager (gemeente, school, mede-eigendom, burgercoöperatie). U kiest tussen CER en CEC, richt de rechtspersoon op, duidt één vertegenwoordiger aan, dient de kennisgeving in bij de CWaPE en organiseert daarna het delen met de DNB. De CWaPE keurt geen gemeenschap goed: zij bevestigt de ontvangst van de kennisgeving, en het delen mag niet starten vóór die ontvangstbevestiging. De stappen staan in “Energiegemeenschap oprichten in Wallonië”.

Zodra de gemeenschap is opgestart, blijft de daadwerkelijke zeggenschap van de leden een doorlopende vereiste. U houdt ze in stand door regelmatig te informeren en te raadplegen vóór u beslist, zeker over de verdeelsleutel, die elke factuur raakt: dat is het onderwerp van “Leden van een energiegemeenschap betrekken”.

Administratief ontvangt de CWaPE de kennisgeving, de wijzigingen ervan en de jaarlijkse rapportering; de DNB ontvangt alles wat het delen betreft. Twee termijnen worden vaak verkeerd gelezen: een onvolledig kennisgevingsdossier vervalt als het niet binnen zes maanden na de eerste ontvangstbevestiging is vervolledigd, en de jaarlijkse rapportering moet elk jaar uiterlijk op 1 september worden ingediend, ongeacht de datum van de kennisgeving. De details vindt u in “Energiegemeenschap: CWaPE-documenten en termijnen”.

De gidsen hieronder volgen die drie etappes: het kader, oprichten of toetreden, en daarna het leven van de gemeenschap.